Ραψωδία α 26-108: Πρώτο συμβούλιο των θεών στον Όλυμπο

Θέμα συνέλευσης θεών: ο νόστος του Οδυσσέα

Ενότητες:

1η:Η απουσία του Ποσειδώνα από τον Όλυμπο (στ. 26-30)

2η: Έναρξη της συνέλευσης. Ο λόγος του Δία (στ. 31-51)

3η: Η απάντηση της Αθηνάς (στ. 52-72)

4η: Ο 2ος λόγος του Δία (στ. 73-92)

5η: Οι προτάσεις της Αθηνάς. Λήξη της συνέλευσης (στ. 93-108)

 

Ιδεολογικά στοιχεία: στοιχεία που μας δίνουν πληροφορίες για τις ιδέες, τις αντιλήψεις, τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων της ομηρικής εποχής

α. ανθρωπομορφισμός των θεών: αποδίδονται στους θεούς ανθρώπινα χαρακτηριστικά, ιδιότητες, συναισθήματα & αδυναμίες

• ταξιδεύουν και επισκέπτονται ανθρώπους

• δέχονται προσφορές & τις ανταποδίδουν

• συνεδριάζουν & αποφασίζουν, όμως, αυτό που προτείνει ο πατέρας/αρχηγός

• έχουν συναισθήματα: λυπούνται, οργίζονται, εκδικούνται, ερωτεύονται

• εκτιμούν αξίες / αρετές, όπως η φιλοπατρία, η σύνεση

• καταδικάζουν το έγκλημα, την αδικία

• οι σχέσεις τους με τους ανθρώπους βασίζονται στην ανταπόδοση

• η κοινωνία τους αποτελεί αναπαράσταση της ανθρώπινης κοινωνίας της ομηρικής εποχής: Δίας = βασιλιάς, άλλοι θεοί = άρχοντες

• αποτελούν μια μεγάλη πατριαρχική οικογένεια (πατέρας = αφέντης στον οποίο υπακούν όλοι οι υπόλοιποι)

β. οι άνθρωποι είναι υπεύθυνοι για τις πράξεις τους

     η Μοίρα ορίζει κάποια πράγματα για κάθε άνθρωπο

     όμως οι ίδιοι οι άνθρωποι ξεπερνούν τη Μοίρα τους όταν αδικούν

     ο άνθρωπος επιλέγει ελεύθερα  τις πράξεις του

     γνωρίζει τις συνέπειες που θα έχουν

     Þ ο ίδιος ο άνθρωπος προκαλεί  τη δυστυχία του όταν κάνει άδικες πράξεις

          δε φταίνε οι θεοί, ούτε η Μοίρα

     (θεϊκή) προειδοποίηση → μη συμμόρφωση → τιμωρία.

γ. δημοκρατική αντίληψη όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων

   στ. 91-92: Ποσειδώνας = μειοψηφία ¹ οι υπόλοιποι θεοί = πλειοψηφία

   την εποχή του ποιητή, πολύ πριν θεσπιστεί το δημοκρατικό πολίτευμα,

   υπάρχει η επιθυμία για δημοκρατικό τρόπο ζωής  

 

Σχέσεις θεών – ανθρώπων

βασίζονται στην προσφορά – ανταπόδοση: οι άνθρωποι προσφέρουν θυσίες στους θεούς για να εξασφαλίσουν την εύνοιά τους ή να τους ευχαριστήσουν

οι θεοί δείχνουν ενδιαφέρον για τους ανθρώπους & τους προειδοποιούν για τις συνέπειες των πράξεών τους

οι θεοί αποδίδουν δικαιοσύνη, τιμωρώντας τους ανθρώπους όταν κάνουν κάτι άδικο ή ξεπερνούν το μέτρο

συχνά ένας θεός είναι προστάτης κάποιου θνητού (π.χ. Αθηνά - Οδυσσέας)

πολλές φορές παρεμβαίνουν στα ανθρώπινα, όχι για να περιορίσουν την ελευθερία των ανθρώπων, αλλά από ενδιαφέρον για κάποιο ήρωα

 

Ο ρόλος της πρώτης συνέλευσης των θεών

-          αποφασίζεται η επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη

-          η Αθηνά προτείνει διπλό σχέδιο δράσης:

Ερμής ® Ωγυγία: ανακοίνωση της απόφασης στην Καλυψώ

Αθηνά ® Ιθάκη: ενθάρρυνση του Τηλέμαχου

-          έτσι ξεκινάει η πλοκή του έπους σε δυο επίπεδα:

α. το νόστο του Οδυσσέα

β. την αναζήτησή του από τον Τηλέμαχο

 

Hαναφορά στο παράδειγμα του Αίγισθου

-          αντιστοιχίες με ιστορία Οδυσσέα: Aγαμέμνονας ≈ Oδυσσέας, Kλυταιμνήστρα ≈ Πηνελόπη, Aίγισθος ≈ μνηστήρες, Oρέστης ≈ Tηλέμαχος

-          μας προετοιμάζει για τη μνηστηροφονία

-          αυξάνει το ενδιαφέρον & την αγωνία του κοινού για την τύχη του Οδυσσέα: μήπως τον σκοτώσουν και αυτόν οι μνηστήρες, όπως και ο Αίγισθος τον Αγαμέμνονα;

-          δημιουργεί θετικό κλίμα στη συνέλευση για τον Οδυσσέα

-          τονίζει την αντίθεση Οδυσσέα ¹ Αίγισθου

-          δίνει την αφορμή στην Αθηνά να περάσει στο θέμα του Οδυσσέα

 

Αφηγηματικές τεχνικές

α. προοικονομία: ο ποιητήςπροετοιμάζει γεγονότα που θα συμβούν αργότερα

-          στ. 26-30: η απουσία του Ποσειδώνα προετοιμάζει την ευνοϊκή απόφαση των θεών για την επιστροφή του Οδυσσέα

-          στ. 40-51: η αναφορά στον Αίγισθο προοικονομεί τη μνηστηροφονία

-          στ. 89-92: ο θυμός του Ποσειδώνα θα σταματήσει και ο Οδυσσέας θα επιστρέψει στην πατρίδα του

-          στ. 97-100: ο Ερμής θα πάει στην Ωγυγία

-          στ. 101-105: η Αθηνά θα συναντήσει τον Τηλέμαχο στην Ιθάκη

-          στ. 106-107: ο Τηλέμαχος θα ταξιδέψει στην Πύλο & τη Σπάρτη

β. τριτοπρόσωπη αφήγηση

-          αφηγείται ο ποιητής / η Μούσα σε γ΄ ενικό πρόσωπο

-          παρουσιάζει τα γεγονότα αντικειμενικά

γ. πρωτοπρόσωπη αφήγηση

-          μονόλογοι ή διάλογοι ηρώων σε α΄ ενικό πρόσωπο

-          ζωντάνια

-          αμεσότητα

-          δραματικότητα (σαν να παρακολουθούμε θεατρική παράσταση)

-          εκφράζονται τα συναισθήματα των ηρώων

-          μπορούμε να βγάλουμε συμπεράσματα για το χαρακτήρα & την προσωπικότητά τους

δ. αντιθέσεις:

     Αίγισθος    ¹    Οδυσσέας

         ¯                         ¯

άδικος & ασεβής   δίκαιος & ευσεβής

τιμωρείται δίκαια   τιμωρείται άδικα

     Αθηνά        ¹     Ποσειδώνας

          ¯                          ¯

συμπάθεια              οργή & εκδίκηση          για τον Οδυσσέα

ε. τυπικά επίθετα: επίθετα που αποδίδουν σταθερά σε ένα πρόσωπο κάποιο βασικό του χαρακτηριστικό. Διακρίνονται σε:

1. χαρακτηριστικά: αποδίδουν μια χαρακτηριστική ιδιότητα (κυρίως της προσωπικότητας του ήρωα ή του θεού)

      π.χ. ο αργοφονιάς Ερμής, ο θεϊκός Οδυσσέας

2. περιγραφικά: αναφέρονται στην εξωτερική εμφάνιση (προβάλλουν μια εικόνα)

      π.χ. η καλλιπλόκαμη νεράιδα, το περίβρεχτο νησί

Η χρήση των τυπικών επιθέτων αποδεικνύει την προφορική σύνθεση των επών. Το ίδιο και οι τυπικές φράσεις, καθώς και οι τυπικοί στίχοι.

Τυπικές φράσεις: π.χ. πατέρας ανθρώπων και θεών

Τυπικοί στίχοι: π.χ. Αμέσως ανταπάντησε, τα μάτια λάμποντας η Αθηνά

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
Συνδεθείτε για να υποβάλετε σχόλια

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία:

Κύλιση στην Αρχή