Το προοίμιο της Οδύσσειας

Το προοίμιο της Οδύσσειας στίχοι 1-25

 

προοίμιο = εισαγωγή, πρόλογος του επικού ποιήματος

Ο ποιητής στο προοίμιο:

1. προβάλλει τον κεντρικό ήρωα του έπους & το χαρακτήρα (ήθος) του

2. παρουσιάζει τα θέματα του έπους

3. επικαλείται & παρακαλεί τη Μούσα

4. δίνει την ηθική αρχή που χαρακτηρίζει τη δράση των ηρώων του έπους

 

α. κυρίως προοίμιο / προοίμιο του ποιητή (στ. 1-13): εδώ μιλάει ο ποιητής

Δομή:

  1. επίκληση στη Μούσα (στ.1): ο ποιητής καλεί τη Μούσα να τον βοηθήσει να αφηγηθεί τα γεγονότα

- η επίκληση υπάρχει γενικά στο προοίμιο των επικών ποιημάτων

- οι άνθρωποι της εποχής του Ομήρου πίστευαν πως το έργο του ποιητή είναι θεόπνευστο (= εμπνευσμένο από κάποιο θεό)

- θεωρούσαν ότι τα γεγονότα για τα οποία μιλούσε ο ποιητής ήταν πραγματικά και όχι δημιουργήματα της φαντασίας του

- το έργο του ποιητή υπερβαίνει τις ανθρώπινες δυνατότητες

- μιλάει για γεγονότα που έγιναν στο μακρινό παρελθόν

- ο ποιητής πρέπει να θυμάται πολλές λεπτομέρειες

Þ χρειάζεται βοήθεια από μια θεϊκή δύναμη

  1. διήγηση (στ. 1-11): το θέμα του έπους & η υπόθεσή του

- καλύπτει ένα μόνο μέρος της υπόθεσης

- περιπέτειες Οδυσσέα από την Τροία μέχρι τα βόδια του Ήλιου

- εδώ υπάρχει η βασική ηθική αρχή ολόκληρης της Οδύσσειας: οι άνθρωποι είναι υπεύθυνοι για τις πράξεις τους

- όταν κάποιος ξεπερνάει το μέτρο, τιμωρείται (π.χ. οι σύντροφοί του Οδυσσέα που έφαγαν τα βόδια του Ήλιου)

  1. παράκληση (στ. 12-13): ο ποιητής ζητά από τη Μούσα να αρχίσει τη διήγησή της από όποιο σημείο θέλει αυτή

- το α΄ προοίμιο ανοίγει & κλείνει με την επίκληση της Μούσας: κύκλος

- στο α΄ προοίμιο ο ποιητής δεν αναφέρει το όνομα του Οδυσσέα

  • Ø είναι περιττό αφού το επίθετο πολύτροπος και η υπόλοιπη περιγραφή μόνο στον Οδυσσέα θα μπορούσαν να αναφέρονται
  • Ø ο ποιητής τραβάει την περιέργεια & το ενδιαφέρον του κοινού
  • Ø μιλάει για το παρελθόν του Οδυσσέα, τότε που τον θεωρούσαν νεκρό

 

Το ήθος του Οδυσσέα

- πολύτροπος = έξυπνος, επινοητικός

- κοσμογυρισμένος

- πολύπειρος: γνώρισε πολλές πολιτείες & ανθρώπους

- πολύπαθος: ταλαιπωρήθηκε πολύ στη θάλασσα

- καστροκατακτητής: χάρη σε αυτόν οι έλληνες νίκησαν στον Τρωικό πόλεμο (Δούρειος Ίππος)

- φιλέταιρος αρχηγός = αγαπάει τους συντρόφους του

- θεϊκός = έχει εξαιρετικές ικανότητες & αρετές

 

β. προοίμιο της Μούσας (στ. 14-25)

- εδώ αρχίζει τη διήγησή της η Μούσα, μετά την επίκλησή της από τον ποιητή

- συμπληρώνει το θέμα της Οδύσσειας, αναφέροντας το νησί της Καλυψώς, την επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη, τους αγώνες του εκεί και την οργή του Ποσειδώνα

- εδώ συναντάμε για πρώτη φορά και το όνομα του ήρωα

 

Τεχνικές του Ομήρου

α. inmediasres(= στη μέση των πραγμάτων):

- η διήγηση δεν ακολουθεί χρονολογική σειρά

- δεν ξεκινά από την αρχή των περιπετειών του Οδυσσέα

- αρχίζει από τη μέση, από το πιο κρίσιμο σημείο: την παραμονή του Οδυσσέα στο νησί της Καλυψώς

- τα γεγονότα που προηγήθηκαν θα παρουσιαστούν αργότερα, μέσα από αφηγήσεις του ίδιου του ήρωα

- ο Όμηρος είναι ο πρώτος που χρησιμοποίησε αυτόν τον τρόπο αφήγησης

β. προοικονομία: ο ποιητήςπροετοιμάζει γεγονότα που θα συμβούν αργότερα

- στ. 20-21: προειδοποιούμαστε για την επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη

- στ. 22: προειδοποιούμαστε για τις δυσκολίες που περιμένουν τον ήρωα στην πατρίδα του & τη μνηστηροφονία

γ. αντιθέσεις

- οι άλλοι ήρωες που πολέμησαν στον Τρωικό πόλεμο έχουν επιτρέψει στις πατρίδες τους ¹ ο Οδυσσέας ταλαιπωρείται μακριά από την Ιθάκη

Þ τονίζεται η μοναξιά του ήρωα: μόνο αυτός δεν έχει επιστρέψει ακόμα

- όλοι οι θεοί συμπαθούν τον Οδυσσέα ¹ ο Ποσειδώνας είναι θυμωμένος μαζί του

- ο πολύτροπος Οδυσσέας ¹ οι νήπιοι σύντροφοι

- η σωτηρία του Οδυσσέα ¹ ο χαμός των συντρόφων

δ. τυπικά επίθετα & φράσεις: επίθετα και φράσεις που επαναλαμβάνονται σταθερά

π.χ. πολύτροπος Οδυσσέας, το κάστρο το ιερό, του γυρισμού τη μέρα

 

Ιδεολογικά στοιχεία: στοιχεία που μας δίνουν πληροφορίες για τις ιδέες, τις αντιλήψεις, τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων της ομηρικής εποχής

α. ανθρωπομορφισμός των θεών: αποδίδονται στους θεούς ανθρώπινα χαρακτηριστικά, ιδιότητες, συναισθήματα & αδυναμίες

- η Καλυψώ είναι ερωτευμένη με τον Οδυσσέα

- οι θεοί τον συμπαθούν

- ο Ποσειδώνας είναι θυμωμένος μαζί του

β. επίκληση στη Μούσα: οι άνθρωποι της εποχής πίστευαν ότι τα έπη ήταν θεόπνευστα

γ. οι άνθρωποι είναι υπεύθυνοι για τη Μοίρα τους

δ. προσωποποίηση στοιχείων της φύσης: Ήλιος (στ. 11)

ε. η Ύβρη τιμωρείται: ύβρη διαπράττει όποιος ξεπερνά το μέτρο Þ τιμωρία

στ. οι θεοί επεμβαίνουν στη ζωή των ανθρώπων

 

Πολιτιστικά στοιχεία: στοιχεία για τον πολιτισμό της μυκηναϊκής εποχής που προβάλλεται μέσα από το έπος

 

- το κάστρο της Τροίας (στ. 3)

- τα καράβια του Οδυσσέα (στ. 5)

- ο πόλεμος (στ. 15)

- τα σπίτια (στ. 21)

 

 

Διαχρονικές Ιδέες: ιδέες που υπήρχαν την εποχή του Ομήρου, αλλά ισχύουν ακόμα και σήμερα

- η αγάπη για την πατρίδα & η επιθυμία επιστροφής σε αυτήν

- ο άνθρωπος ευθύνεται για τη μοίρα του

- ο αρχηγός μιας ομάδας είναι υπεύθυνος για τους συντρόφους του

 

Στο προοίμιο της Οδύσσειας:

- προσδιορίζονται ο χώρος & ο χρόνος του έπους

- παρουσιάζεται ο ήρωάς του

- περιγράφονται οι σχέσεις του με τα άλλα πρόσωπα του έπους (θεοί, σύντροφοι, μνηστήρες)

- τονίζεται η ηθική αρχή που προβάλλεται σε ολόκληρο το έπος: οι άνθρωποι είναι οι ίδιοι υπεύθυνοι για τις πράξεις τους

- αναφέρονται τα βασικά σημεία της υπόθεσης (πλοκής)

- προειδοποιούμαστε για το ευτυχισμένο τέλος (επιστροφή του ήρωα στην πατρίδα του)

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
Ρουμπελάκη Ανθή

Καθηγήτρια φιλόλογος ,τοποθετήθηκε οργανικά στο 3ο Γυμνάσιο το σχολικό έτος 2010-2011

Συνδεθείτε για να υποβάλετε σχόλια

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία:

Κύλιση στην Αρχή